زینک اکساید اوژنول (ZincOxideEugenol) که با نام اختصاری ZOE شناخته میشود، یکی از مواد قالبگیری غیرالاستیک در دندانپزشکی است.که بر پایهی واکنش شیمیایی بین زینک اکساید و اوژنول عمل میکند. این ماده بهدلیل دقت بالا و ثبات ابعادی مناسب، سالها در قالبگیری پروتز کامل (Fulldenture) و رجیستر کردن قالبگیری نهایی کاربرد داشته است.
انواع زینک اکساید اوژنول
Type I: برای قالبگیری دقیق (impression type) – setting time سریعتر و قوام کمتر.
Type II: برای بایت رجیستریشن (bite registration) – قوام بیشتر و setting time آهستهتر.
ویژگی های فیزیکی
ویژگی
توضیح
setting time
4–10 دقیقه در دهان بیمار (قابل کنترل با دما و رطوبت)
انقباض پلیمریزیشن
بسیار کم
دقت سطحی
بالا، جزئیات با وضوح ثبت میشود
سختی نهایی
مناسب برای برداشت راحت از دهان بدون تغییر شکل
طعم و بو
مشخصهی اوژنول (میتواند تحریک خفیف ایجاد کند)
کاربرد بالینی مواد قالب گیری زینک اکساید اوژنول
قالبگیری نهایی در پروتز کامل (Final impression in complete denture) بهویژه بر روی تری اختصاصی (custom tray) برای ثبت دقیق مرزهای بافت نرم.
ثبت بایت (Bite registration paste) جهت ثبت رابطهی فکی در پروتز کامل و پارسیل.
قالبگیری ضایعات بافت نرم یا تومورهای فکی در جراحی دهان.
در برخی موارد برای تست فیت پروتز قبل از پخت نهایی.
مزایا:
دقت و ثبات ابعادی بالا
ثبت عالی جزئیات مخاط
سازگاری بافتی خوب (biocompatible)
خاصیت تسکیندهنده و ضدالتهاب ناشی از اوژنول
قیمت مناسب و کاربرد آسان
معایب:
شکننده است و بنابراین برای نواحی با undercut مناسب نیست.
بوی خاص اوژنول که ممکن است برای برخی بیماران ناخوشایند باشد.
احتمال تحریک بافت نرم در بیماران حساس به اوژنول وجود دارد.
setting time دیرتر در محیط سرد.
عدم کاربرد در قالبگیریهای دقیق ایمپلنتی .
نکات کاربردی
بهتر است قالب در بیس اختصاصی (custom tray) با ضخامت یکنواخت گرفته شود.
قبل از استفاده، پوست یا لب بیمار را با وازلین چرب کنید تا از چسبندگی جلوگیری شود.
در صورت حساسیت به اوژنول، میتوان از فرمولاسیون های بدون اوژنول (Non-Eugenol ZOE) استفاده کرد.
زینک اکساید اوژنول (ZOE) هنوز هم یکی از مواد پرکاربرد در قالبگیری نهایی پروتز کامل است. با وجود ظهور مواد الاستومری جدید مانند سیلیکونها و پلیاترها، این ماده به دلیل قیمت مناسب، دقت بالا و خاصیت تسکیندهنده همچنان جایگاه ویژهای در دندانپزشکی دارد.