سمان پلی کربوکسیلات دندانپزشکی :

سمان پلی‌کربوکسیلات دندانپزشکی (Polycarboxylate Cement)

سمان پلی‌کربوکسیلات یکی از سمان‌های کلاسیک دندانپزشکی است که به‌عنوان اولین سمان با توانایی ایجاد اتصال شیمیایی به ساختار دندان شناخته می‌شود. این سمان با هدف کاهش تحریک پالپی و افزایش سازگاری زیستی نسبت به سمان زینک فسفات معرفی شد و هنوز هم در برخی کاربردهای بالینی خاص جایگاه خود را حفظ کرده است.

پلی‌کربوکسیلات ترکیبی از استحکام قابل قبول، زیست سازگاری (biocompatiblity) مناسب و چسبندگی شیمیایی محدود را ارائه می‌دهد و به همین دلیل در شرایطی که محافظت از پالپ اهمیت دارد، می‌تواند گزینه‌ای منطقی باشد.

سمان پلی‌کربوکسیلات یک سمان با پایه واکنش اسید–باز است که از واکنش بین پودر اکسید روی و مایع حاوی پلی‌اکریلیک اسید تشکیل می‌شود. تفاوت اصلی این سمان با سمان زینک فسفات در نوع اسید به‌کاررفته است؛ اسید پلی‌اکریلیک به دلیل وزن مولکولی بالا، نفوذ کمتری به توبول‌های عاجی دارد و در نتیجه تحریک پالپی بسیار کمتری ایجاد می‌کند.

ویژگی مهم این سمان، توانایی ایجاد پیوند یونی بین گروه‌های کربوکسیل اسید و یون‌های کلسیم موجود در مینا و عاج است.

ترکیبات سمان پلی‌کربوکسیلات

پودر:

• اکسید روی (ZnO)
• مقادیر کمی منیزیم اکسید یا قلع

مایع:

• اسید پلی‌اکریلیک یا کوپلیمرهای آن
• آب مقطر

در برخی برندها، اسید به‌صورت خشک در پودر وجود دارد و مایع فقط آب است که باعث افزایش ثبات و طول عمر محصول می‌شود.

مکانیسم اتصال به دندان

سمان پلی‌کربوکسیلات از طریق پیوند یونی بین گروه‌های کربوکسیلات و یون‌های کلسیم موجود در ساختار دندان به مینا و عاج متصل می‌شود. این اتصال نسبت به سمانهای رزینی ضعیف‌تر است اما نسبت به زینک فسفات برتری واضح دارد و نیاز به اچ یا پرایمر جداگانه ندارد. 

این ویژگی باعث می‌شود که سمان پلی‌کربوکسیلات، گیر اولیه مناسبی حتی در تراش‌های محافظه‌کارانه ایجاد کند.

کاربردهای بالینی سمان پلی‌کربوکسیلات

سمان پلی‌کربوکسیلات در موارد زیر کاربرد دارد:

• سمان‌کردن روکش‌های full metal و PFM
• سمان‌کردن بریج‌های کوتاه
• سمان‌کردن اینله و آنله‌های فلزی
• سمان‌کردن بندهای ارتودنسی
• کاربرد به‌عنوان بیس یا لاینر زیر ترمیم‌ها
• سمان کردن روکش های stainless steel

به دلیل سازگاری پالپی بالا، در دندان‌های با تراش عمیق گزینه‌ای ایمن‌تر محسوب می‌شود.

مزایای سمان پلی‌کربوکسیلات

این سمان مزایایی دارد که آن را از سمان‌های قدیمی‌تر متمایز می‌کند:

• ایجاد اتصال شیمیایی به مینا و عاج
• تحریک پالپی بسیار کم
• زیست سازگاری مناسب
• عدم نیاز به اچ یا باندینگ جداگانه
• راحتی کاربری نسبی

این ویژگی‌ها باعث شده پلی‌کربوکسیلات به‌عنوان سمان pulp friendly شناخته شود.

معایب و محدودیت‌ها

با وجود مزایا، این سمان محدودیت‌هایی نیز دارد:

• استحکام فشاری کمتر نسبت به زینک فسفات
• film thickness بیشتر نسبت به زینک فسفات
• حساسیت به رطوبت در مراحل اولیه ست شدن
• زمان کارکرد کوتاه
• عدم آزادسازی فلوراید (در اغلب فرمولاسیون‌ها)

به همین دلیل، در ترمیم‌های تمام‌سرامیکی یا مواردی با نیاز به گیر بالا، انتخاب اول محسوب نمی‌شود.

نکات بالینی مهم در استفاده از پلی‌کربوکسیلات

برای رسیدن به نتیجه مطلوب، رعایت این نکات ضروری است:

• اختلاط سریع و دقیق طبق دستور کارخانه
• استفاده از دندان نسبتاً مرطوب (خشک‌کردن بیش‌ازحد توصیه نمی‌شود)
• نشاندن سریع ترمیم به دلیل working time  کوتاه
• جلوگیری از تماس با بزاق در زمان ست شدن اولیه و رعایت کامل ایزولاسیون 

رعایت این موارد باعث افزایش دوام و کاهش ریسک جداشدن ترمیم می‌شود.

خرید سمان رزینی در دندانپزشکی در سایت رسادنت