سمان دندانپزشکی :

سمان دندانپزشکی 

در دندانپزشکی، مفهوم "سمان" به موادی اطلاق می‌شود که برای اتصال، فیکس یا پر کردن موقت فضای بین ساختار دندان و ماده ترمیمی یا پروتز به کار می‌روند. این مواد نقش حیاتی در ایجاد سیل مناسب، ثبات مکانیکی، انتقال نیرو و جلوگیری از نفوذ میکروارگانیسم‌ها دارند و در درمان‌های ترمیمی، پروتز ثابت، موقت، اندودنتیک و ارتودنسی کاربرد گسترده‌ای دارند.

اهمیت سمان در دندانپزشکی:

سمان‌ها باعث می‌شوند که روکش، بریج و اینله/اونله بطور پایدار روی دندان مستقر شوند، فواصل مارجینال بین ترمیم و ساختار دندان بدون نشت باقی بماند، حساسیت پس از درمان کاهش یابد و مواد ترمیمی در محل خود ثابت بمانند. همچنین سمان باعث می شود تا روکش و پایه آن (ایمپلنت یا دندان طبیعی) بعنوان یک واحد عمل کرده و از شکست دندان یا ایمپلنت جلوگیری به عمل آید. 

انواع سمان دندانپزشکی:

سمان لوتینگ (Luting Cements):

این سمان دندانپزشکی برای چسباندن دائمی کراون و بریج و سایر ترمیم های ثابت به دندان‌های طبیعی استفاده می‌شود و بین پایه و ترمیم اتصال محکمی فراهم می‌کنند.

سمان‌های موقت (Temporary Cements):

سمان موقت دندانپزشکی برای چسباندن موقت بریج و کراون بر روی دندان یا ایمپلنت به کار می‌روند. این نوع سمان این امکان را فراهم می‌کند که به راحتی و بدون اعمال فشار مخرب پروتز از روی پایه حذف شوند. در بسیاری از کیس ها بخصوص در کیس های ایمپلنت ترجیح متخصص، استفاده از سمان های موقت است. به این جهت که در صورت بروز مشکل در ساختار های زیرین به روکش و پایه آسیبی وارد نشو. 

سمان رزینی (Resin Cements):

سمان‌های رزینی بر پایه رزین‌های متاکریلات هستند و پس از باندینگ به ساختار دندان عملکرد می‌کنند. مزایای آن قدرت چسبندگی بالا، رنگ‌بندی نزدیک به رنگ دندان است و همچنین برای پروتزهای نواحی زیبایی انتخاب مناسب تری هستند. همجنین این نوع سمان استحکام مکانیکی مطلوبی دارند.
 

گلس آینومر (Glass Ionomer Cements):

سمان گلس آینومر از واکنش اسیدی بین پودر شیشه و محلول پلی‌کربوکسیلیک اسید تشکیل می‌شوند.
مزایای اصلی آن شامل موارد زیر است:

• چسبندگی شیمیایی به مینای دندان و عاج
• آزادسازی یون فلوراید که مانع پوسیدگی‌های ثانویه می‌شود
• سازگاری با بافت زنده
   

• زینک اکساید اوژنول (Zinc Oxide Eugenol - ZOE):

سمان‌ زینک اکساید اوژنول تاثیر آرام‌بخش روی پالپ دارند و بعنوان پانسمان موقت بعد از درمان ریشه تا دریافت ترمیم نهایی بسیار مناسب هستند. معایب آن چسبندگی کم آنها است و نیز آنکه استفاده از این پانسمان ها با عملکرد ادهزیو های رزینی تداخل دارد. 

• پلی کربوکسیلات (Polycarboxylate Cements):

سمان پلی‌کربوکسیلات دندانپزشکی برای چسباندن دائمی crown ، bridge و سایر پروتزهای دندانی استفاده می‌شوند. اتصال خوبی به ساختار دندان دارند و کمتر تحریک‌کننده برای پالپ دندان هستند.

• سمان‌های رزینی سلف ادهزیو (Self-Adhesive Resin Cements):

این سمان دندانپزشکی فرآیند adhesiveness را ساده‌تر می‌کنند و بدون نیاز به مراحل جداگانه اچ و باند برای چسباندن به ساختار دندان عمل می کنند.

کاربردهای رایج سمان دندانپزشکی

اصول کلینیکی استفاده از سمان

 آماده‌سازی سطح دندان:

سطح باید خشک، تمیز و عاری از بزاق باشد. برای سمان‌های رزینی باید از باندینگ مناسب استفاده شود.

 اختلاط دقیق:

نسبت پودر به مایع در هر نوع سمان باید طبق دستور سازنده رعایت شود تا خواص مکانیکی و زمان گیرش بهینه شود.

 قالب‌گیری دقیق:

پس از قرار دادن ترمیم روی سمان، اضافه‌های آن باید سریع و دقیق پاک شود تا از التهاب بافت پریودنتال پیشگیری شود.

اهمیت انتخاب نوع سمان

انتخاب اشتباه سمان می‌تواند منجر به شل شدن ترمیم، حساسیت پس از درمان، تجمع پلاک، پوسیدگی ثانویه و التهاب لثه در ناحیه مارجینال شود. در مقابل، انتخاب درست سمان باعث می‌شود ترمیم به‌صورت کاملا سیل شده و پایدار باقی بماند، از تجمع میکروارگانیسم جلوگیری کندو زیبایی و عملکرد طولانی‌مدت داشته باشد.