حلال گوتا ماده ای است که برای حل کردن و حذف گوتا پرکا از کانال دندانی در درمان مجدد ریشه استفاده میشود. گوتاپرکا یک ماده لاستیکی است که برای آبچوریشن کانالهای ریشه بعد از درمان ریشه استفاده میشود. گاهی اوقات لازم است این ماده حذف یا درمان ریشه اصلاح شود، مثلاً در مواردی که درمان مجدد ریشه انجام میشود. در این مواقع، از حلالهایی مانند کلروفرم یا اتیل کلروفرمات برای نرم کردن و حل کردن گوتا پرکا استفاده میکنند.
ویژگیهای یک حلال ایدهآل
یک حلال مناسب باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
قدرت حلکنندگی بالا برای گوتاپرکا و سیلر
غیرسمی و زیستسازگار
دارای پایداری مناسب در کانال
بدون اثر منفی بر بافت پریآپیکال
عدم آسیب به دیواره عاجی
بیبو یا با بوی قابلتحمل
انواع حلال گوتا:
نام حلال
نوع ماده
ویژگیها و توضیح
کلروفرم (Chloroform)
هالوژندار
مؤثرترین و سریعترین حلال گوتاپرکا، ولی سمی و دارای خطر کارسینوژن بودن؛ امروزه کمتر استفاده میشود.
اکالیپتول (Eucalyptol)
طبیعی
قدرت حلکنندگی متوسط؛ ایمنتر و با بوی مطبوعتر نسبت به کلروفرم؛ رایجترین جایگزین کلروفرم.
اُرنج اویل (Orange oil / d-Limonene)
طبیعی
قدرت حلکنندگی بالا، غیرسمی و بیخطر برای بافت؛ در سالهای اخیر محبوب شده است.
منتول یا کافور-مونکلروفنول (CMCP)
ترکیبی
خاصیت ضدباکتری و حلکنندگی متوسط؛ امروزه کمتر توصیه میشود بهدلیل سمیت بافتی.
Xylene / Toluene
آروماتیک
حلالهای قوی ولی سمی؛ استفاده کلینیکی بسیار محدود.
Tetrachloroethylene
هالوژندار
قدرت حلکنندگی مناسب، کمتر سمی از کلروفرم؛ در بعضی برندهای تجاری موجود.
جمعبندی:
انتخاب حلال گوتاپرکا مناسب بستگی به عوامل متعددی دارد، از جمله میزان حلالیت مورد نیاز، ایمنی بیمار و دندانپزشک، و زمان لازم برای انجام کار. کلروفرم قویترین حلال است اما با خطرات سلامتی همراه می باشد؛ در حالی که حلال گوتا پرکا طبیعی مانند روغن پرتقال یا اکالیپتول ایمنتر هستند ولی به زمان بیشتری برای نرم کردن گوتاپرکا نیاز دارند.
متداول ترین برندهای تجاری
نام محصول
شرکت
ترکیبات اصلی
ویژگی
Gutta-Solv
Septodont
Eucalyptol + Solvent base
ایمن، بوی ملایم، مناسب برای Re-treatment
RC Solve
Meta Biomed
d-Limonene (Orange oil)
طبیعی و غیرسمی
Endosolv E
Septodont
مخصوص سیلرهای اژنولی
کمک به حذف سیلرهای قدیمی
Endosolv R
Septodont
مخصوص سیلرهای رزینی
حلکننده سیلرهای رزینی و گوتاپرکا
GuttaClear
Dentsply
مخلوط حلالهای طبیعی
عملکرد سریع و ایمنتر از کلروفرم
حلال گوتا بیشتر در چه درمانی استفاده می شود؟
حلال گوتا بیشتر در درمانهای اندودنتیکس یا همان درمانهای ریشه دندان استفاده میشود. بهطور خاص، زمانی که نیاز به درمان مجدد ریشه (ریتراپی) یا ترمیم درمانهای قبلی وجود دارد، از حلالهای گوتا برای حل کردن و حذف ماده گوتاپرکا که کانالهای ریشه را پر کرده است، استفاده میشود.
نکته: استفاده زیاد از حلال میتواند باعث نفوذ آن به بافت پریآپیکال و تحریک آن شود، بنابراین باید با دقت و کنترلشده استفاده شود.
نحوه استفاده بالینی از حلال گوتا
ایزولاسیون کامل با رابردم، چراکه بیشتر حلالها سمی یا محرک بافت نرم هستند.
قراردادن مقدار کمی از حلال در ورودی کانال با فایل دستی و حرکت آرام فایل در داخل کانال تا زمانی که گوتاپرکا نرم شود.
برداشتن مواد نرمشده با K فایل یا فایل روتاری retreatment.
شستوشوی نهایی با NaOCl و سپس EDTA برای حذف باقیمانده مواد.
مزایا:
تسهیل حذف گوتاپرکا از کانال
کاهش خطر شکست فایل در Re-treatment
صرفهجویی در زمان
افزایش دقت و پاکسازی کاملتر
معایب:
برخی حلالها (مثل کلروفرم یا زایلن) سمی و محرک بافتی هستند.
باقی ماندن مقدار زیاد حلال ممکن است به سیلر جدید آسیب بزند.
استفاده باید با حجم محدود و زمان کوتاه انجام شود.
در ناحیه اپیکال باید از خروج بیشازحد حلال جلوگیری شود.
نکات کلینیکی مهم
در درمانهای روتین امروزی، اکالیپتول و orange oil بهترین انتخابها هستند چون ایمنتر و مؤثرند.
از کلروفرم فقط در موارد خاص و با احتیاط در محیطهای دارای تهویه مناسب استفاده میشود.
